Spada ciśnienie w instalacji CO po włączeniu – przyczyny

Dlaczego ciśnienie CO spada po uruchomieniu ogrzewania?

W prawidłowo działającej, zamkniętej instalacji centralnego ogrzewania ciśnienie zmienia się wraz z temperaturą wody. Podczas nagrzewania woda zwiększa swoją objętość, dlatego ciśnienie zazwyczaj nieco rośnie. Nadmierny wzrost ogranicza odpowiednio dobrane i sprawne naczynie przeponowe.

Jeżeli manometr pokazuje niższą wartość zaraz po włączeniu pompy, przyczyna może mieć związek z rozkładem ciśnienia w pracującym obiegu. Natomiast trwały spadek ciśnienia, który utrzymuje się również po wyłączeniu pompy i ostygnięciu instalacji, wymaga dalszej diagnostyki.

Duże znaczenie ma miejsce zamontowania manometru lub czujnika ciśnienia. W niektórych układach pompa zmienia lokalne ciśnienie w punkcie pomiaru, mimo że z instalacji nie ubyła woda.

Dlatego pojedynczy odczyt podczas rozruchu nie wystarczy, aby stwierdzić nieszczelność.

Najczęstsze przyczyny spadku ciśnienia po włączeniu ogrzewania

Zmiana ciśnienia podczas uruchamiania pompy obiegowej

Pompa obiegowa wymusza przepływ wody przez rury, grzejniki i pozostałe elementy instalacji. W trakcie jej pracy powstaje różnica ciśnień między stroną ssawną i tłoczną.

Jeśli punkt pomiarowy znajduje się w miejscu, w którym po uruchomieniu pompy ciśnienie maleje, manometr może pokazać niższą wartość. Nie musi to oznaczać utraty wody z układu.

Przykładowo wskazanie może zmienić się z 1,4 do 1,2 bara po uruchomieniu pompy, a następnie wrócić do poprzedniej wartości po jej zatrzymaniu. To jedynie przykład ilustrujący zachowanie instalacji, a nie dopuszczalna granica spadku dla każdego układu.

Jeżeli ciśnienie pozostaje w zakresie wymaganym przez producenta, ogrzewanie działa prawidłowo i nie pojawiają się błędy, taka zmiana może wynikać z warunków hydraulicznych.

Z kolei duże wahania, hałas pompy lub komunikaty o braku ciśnienia mogą wskazywać na problem z przepływem, czujnikiem albo samą pompą.

Zapowietrzenie instalacji centralnego ogrzewania

Powietrze znajdujące się w przewodach i grzejnikach utrudnia prawidłowy przepływ wody. Po uruchomieniu ogrzewania pęcherzyki mogą przemieszczać się wraz z wodą, powodując szumy, bulgotanie i nierównomierne nagrzewanie grzejników.

W instalacjach wyposażonych w automatyczne odpowietrzniki część powietrza stopniowo opuszcza układ. Wtedy ciśnienie może się zmniejszyć, szczególnie po niedawnym napełnieniu instalacji lub zakończonych pracach serwisowych.

Warto jednak rozróżnić dwie sytuacje:

• Po pierwszym odpowietrzeniu ciśnienie nieco spada, ale później pozostaje stabilne.
• Ciśnienie regularnie maleje, a powietrze stale pojawia się w grzejnikach.

Drugi przypadek wymaga sprawdzenia szczelności, ciśnienia wstępnego naczynia przeponowego i warunków pracy instalacji. Samo kolejne odpowietrzanie może nie rozwiązać problemu.

Nieprawidłowa praca naczynia przeponowego

Naczynie przeponowe kompensuje zmiany objętości wody podczas nagrzewania i stygnięcia. W jego wnętrzu znajduje się membrana oddzielająca wodę instalacyjną od przestrzeni gazowej.

Jeżeli ciśnienie wstępne po stronie gazowej jest nieprawidłowe, membrana uległa uszkodzeniu albo naczynie ma niewystarczającą pojemność, instalacja może reagować nadmiernymi wahaniami ciśnienia.

Charakterystyczny przebieg wygląda następująco:

1. Zimna instalacja ma pozornie prawidłowe ciśnienie.
2. Podczas nagrzewania ciśnienie szybko rośnie.
3. Po osiągnięciu ciśnienia otwarcia zawór bezpieczeństwa może wypuścić część wody.
4. Gdy instalacja ostygnie, manometr pokazuje znacznie niższą wartość.

W takiej sytuacji użytkownik może odnieść wrażenie, że ciśnienie spada przez samo uruchamianie ogrzewania. Tymczasem rzeczywisty ubytek wody następuje podczas pracy układu, a niski odczyt staje się szczególnie widoczny po jego ostygnięciu.

Sprawdzenie ciśnienia wstępnego naczynia wymaga odpowiedniego przygotowania strony wodnej. Pomiar wykonany bez tego może prowadzić do błędnej oceny. Dlatego diagnostykę i regulację naczynia najlepiej powierzyć instalatorowi.

Nieszczelność instalacji lub zaworu bezpieczeństwa

Jeżeli ciśnienie spada również wtedy, gdy ogrzewanie nie pracuje, należy podejrzewać rzeczywistą utratę wody.

Możliwe miejsca nieszczelności to połączenia rur, zawory grzejnikowe, odpowietrzniki, rozdzielacze ogrzewania podłogowego i elementy hydrauliczne kotła.

Nie każdy wyciek pozostawia wyraźną kałużę. Niewielka ilość wody może odparowywać z rozgrzanego połączenia, a w instalacjach podłogowych nieszczelność może znajdować się pod posadzką.

Osobnej kontroli wymaga przewód odprowadzający wodę z zaworu bezpieczeństwa. Jeśli zawór wcześniej zadziałał lub nie zamyka się szczelnie, ciśnienie będzie malało nawet bez widocznego wycieku przy grzejnikach.

Co oznacza moment, w którym ciśnienie zaczyna spadać?

Najprostszym sposobem zawężenia przyczyny jest obserwowanie manometru w kilku stanach pracy instalacji.

Objaw	Prawdopodobna przyczyna	Co sprawdzić?
Ciśnienie spada natychmiast po uruchomieniu pompy i wraca po jej wyłączeniu	Lokalna zmiana ciśnienia podczas przepływu	Moment zmiany wskazania, pracę pompy i ewentualne błędy kotła
Ciśnienie spada po odpowietrzaniu	Usunięcie powietrza i części wody z układu	Odczyt na zimnej instalacji po zakończeniu odpowietrzania
Podczas grzania ciśnienie mocno rośnie, a po ostygnięciu jest za niskie	Naczynie przeponowe lub zadziałanie zaworu bezpieczeństwa	Wahania ciśnienia oraz odpływ z zaworu bezpieczeństwa
Ciśnienie maleje stopniowo, także przy wyłączonym ogrzewaniu	Nieszczelność instalacji lub armatury	Dostępne połączenia, zawory, rozdzielacze i okolice kotła
Ciśnienie gwałtownie spada i kocioł zgłasza błąd	Niedobór wody, problem z czujnikiem lub obiegiem	Kod błędu i wskazówki producenta; konieczna może być diagnostyka serwisowa

Tabela służy do wstępnego rozpoznania problemu. Jeden objaw może mieć kilka przyczyn, dlatego nie należy wymieniać podzespołów wyłącznie na podstawie zachowania manometru.

Jak sprawdzić przyczynę spadku ciśnienia bez rozkręcania kotła?

Wstępną diagnostykę można przeprowadzić bez ingerowania w zamknięte podzespoły urządzenia. Najlepiej porównać odczyty w podobnych warunkach i zanotować, kiedy występuje problem.

1. Sprawdź ciśnienie na zimnej instalacji.

Poczekaj, aż instalacja ostygnie do bezpiecznej temperatury, a pompa obiegowa nie będzie pracować. Odczytaj manometr lub wskazanie na wyświetlaczu kotła. Zapisz wartość, zamiast od razu dopuszczać wodę.

2. Zaobserwuj moment uruchomienia pompy.

Włącz ogrzewanie w normalny sposób i sprawdź, czy wskazanie zmienia się natychmiast, jeszcze zanim woda zdąży się wyraźnie nagrzać.

Taka reakcja może mieć związek z pracą pompy lub sposobem pomiaru ciśnienia.

3. Sprawdź wskazanie podczas nagrzewania.

Obserwuj, czy ciśnienie stopniowo wzrasta wraz z temperaturą wody. Jeżeli rośnie szybko i zbliża się do granicy dopuszczalnej dla urządzenia, przerwij samodzielne próby i skontaktuj się z serwisem.

4. Obejrzyj dostępne elementy instalacji.

Sprawdź, czy przy zaworach, rozdzielaczach, grzejnikach oraz połączeniach rur nie widać wilgoci, zacieków lub śladów korozji.

Jeżeli odpływ zaworu bezpieczeństwa jest widoczny, zwróć uwagę, czy pojawia się w nim woda. Nie zatykaj tego odpływu ani nie ingeruj w zawór.

5. Ponownie odczytaj ciśnienie po ostygnięciu.

Porównaj wartość z pierwszym pomiarem. Jeśli oba odczyty są zbliżone, a różnica pojawia się wyłącznie podczas pracy pompy, nie ma jeszcze podstaw do stwierdzenia wycieku.

Natomiast jeśli kolejne odczyty na zimnej instalacji są coraz niższe, należy szukać przyczyny utraty ciśnienia.

Porównuj przede wszystkim pomiary wykonane przy wyłączonej pompie i zbliżonej temperaturze wody. Dzięki temu różnice wynikające z pracy ogrzewania nie zniekształcą oceny.

Jakie ciśnienie w instalacji CO jest prawidłowe?

W wielu domowych instalacjach zamkniętych z kotłem gazowym ciśnienie zimnego układu wynosi orientacyjnie 1,0–2,0 bara. Taki zakres występuje między innymi w instrukcji wybranych kotłów Vaillant.

Nie jest to jednak uniwersalna nastawa dla wszystkich instalacji.

Wymagane ciśnienie zależy od wysokości budynku, położenia najwyższego odbiornika ciepła, konstrukcji źródła ogrzewania oraz parametrów naczynia przeponowego.

Przykładowo dom piętrowy może wymagać innego ciśnienia napełnienia niż niski budynek parterowy. Dlatego należy kierować się dokumentacją konkretnego urządzenia i parametrami przyjętymi przez instalatora.

Istotna jest również różnica między ciśnieniem zimnej i rozgrzanej instalacji. Niewielki wzrost podczas nagrzewania jest naturalny. Natomiast bardzo duże wahania mogą świadczyć o problemie ze stabilizacją ciśnienia.

Nie należy też automatycznie dopuszczać wody za każdym razem, gdy manometr na chwilę pokaże niższą wartość podczas pracy pompy.

Częste uzupełnianie instalacji bez ustalenia przyczyny spadków może zwiększać ryzyko korozji, odkładania osadów i kolejnych problemów z ogrzewaniem. Woda uzupełniająca powinna spełniać wymagania producenta urządzenia.

Kiedy spadek ciśnienia CO wymaga wezwania serwisu?

Nie każdy niewielki ruch wskazówki manometru oznacza awarię. Są jednak sytuacje, w których dalsze samodzielne próby nie mają sensu.

Zleć kontrolę instalacji, jeśli:

• ciśnienie systematycznie spada mimo wcześniejszego uzupełnienia wody;
• kocioł wyłącza się z powodu zbyt niskiego ciśnienia;
• podczas nagrzewania ciśnienie gwałtownie rośnie;
• z zaworu bezpieczeństwa wydostaje się woda;
• pompa pracuje głośno, a część grzejników pozostaje zimna;
• pojawił się widoczny wyciek lub zawilgocenie w pobliżu instalacji;
• manometr pokazuje wartości wyraźnie poza zakresem wskazanym w instrukcji urządzenia.

Przy aktywnym wycieku albo gwałtownym spadku ciśnienia należy przerwać pracę ogrzewania zgodnie z instrukcją producenta i wezwać fachowca.

Nie wolno blokować zaworu bezpieczeństwa, samodzielnie zmieniać jego nastawy ani rozkręcać części ciśnieniowej kotła.

Serwisant może przeprowadzić pomiary, sprawdzić naczynie przeponowe, czujnik ciśnienia, pompę obiegową oraz szczelność instalacji. Dopiero takie działania pozwalają rozróżnić rzeczywistą awarię od zmiany wskazania wynikającej z warunków pracy układu.

Czy można dalej ogrzewać dom, gdy ciśnienie spada?

To zależy od wielkości spadku i zachowania urządzenia.

Jeżeli wskazanie nieznacznie zmienia się tylko podczas pracy pompy, pozostaje w dopuszczalnym zakresie i wraca do poprzedniego poziomu po jej wyłączeniu, sama zmiana nie musi oznaczać konieczności zatrzymania ogrzewania.

Inaczej jest wtedy, gdy ciśnienie systematycznie maleje, pojawiają się błędy albo instalacja wymaga regularnego uzupełniania wody.

W takiej sytuacji samo podnoszenie ciśnienia może jedynie chwilowo przywrócić działanie urządzenia.

Najważniejszy wniosek jest prosty: chwilowy spadek wskazania po starcie pompy i trwały spadek ciśnienia w instalacji CO to dwa różne problemy. Pierwszy wymaga sprawdzenia warunków pracy i pomiaru, natomiast drugi — ustalenia, gdzie i dlaczego układ traci ciśnienie.

Źródła

• Viessmann Climate Solutions – „Dlaczego muszę uzupełniać instalację grzewczą wodą?”
• Viessmann Climate Solutions – „Jak przygotować instalację grzewczą na nadchodzący sezon grzewczy?”
• Vaillant – Instrukcja obsługi ecoTEC pro, dokument 0020245017_03.
• Vaillant – „Kod błędu F75: przyczyny i sposób postępowania”.
• Reflex Winkelmann – „Stabilizacja ciśnienia”.
• Grundfos – „W jaki sposób odbywa się regulacja pompy obiegowej z wykorzystaniem różnicy ciśnienia?”